Toan tính của Trung Quốc khi định đưa tàu nghiên cứu đến Hoàng Sa

VnExpress 1 tuần trước

Giới chuyên gia cảnh báo tàu nghiên cứu đóng vai trò lớn trong việc giúp Trung Quốc mở rộng kiểm soát ở Biển Đông.

Tàu nghiên cứu mới nhất và lớn nhất của Trung Quốc mang tên Đại học Tôn Trung Sơn dự kiến thực hiện chuyến đi đầu tiên tới Biển Đông vào tháng 10, truyền thông nhà nước Trung Quốc đưa tin hồi đầu tháng này.

Yu Weidong, giáo sư thuộc trường khoa học khí quyển của Đại học Tôn Trung Sơn, nói rằng con tàu sẽ tới quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam vào tháng 10 để nghiên cứu "hơi ẩm ở vùng ranh giới phía tây Biển Đông cùng các vùng biển lân cận nhằm có thể cung cấp hỗ trợ khoa học trong phòng chống thiên tai".

Biển Đông là khu vực cung cấp hơi ẩm chính cho các trận mưa ở miền nam Trung Quốc, các trận siêu bão xuất phát từ Biển Đông hàng năm phá hủy nghiêm trọng hệ sinh thái tại nước này. Yu cho biết tàu Đại học Tôn Trung Sơn sẽ nghiên cứu các lĩnh vực gồm khí quyển đại dương, đáy biển, sinh vật biển và khảo cổ học.

Tàu Đại học Tôn Trung Sơn chạy thử ngoài khơi Thượng Hải hồi tháng 6. Ảnh: CGTN.

Con tàu được đóng tại Nhà máy Đóng tàu Giang Nam Thượng Hải, nơi chế tạo tàu sân bay thứ hai và thứ ba của Trung Quốc. Tàu nghiên cứu sau đó được bàn giao cho Đại học Tôn Trung Sơn tại Quảng Châu và được đặt theo tên trường này trong một buổi lễ ở Thượng Hải hồi tháng 6.

Truyền thông Trung Quốc gọi tàu nghiên cứu Đại học Tôn Trung Sơn là "phòng thí nghiệm di động cỡ lớn trên biển". Tàu dài 113 m, rộng 19,4 m với lượng giãn nước 6.880 tấn. 760 m2 mặt sàn trên tàu dành cho các phòng thí nghiệm cố định, hơn 610 m2 dành cho 10 phòng thí nghiệm di động kiểu container.

Các chuyên gia có thể thu thập mẫu trên biển và phân tích trên tàu trước khi chuyển dữ liệu về đất liền. Tàu có một sàn đáp trực thăng để chuyển người và thiết bị, đồng thời cho phép vận hành máy bay không người lái (UAV) để mở rộng phạm vi quan sát khoa học trên không, trên mặt biển và đáy biển. Một radar thời tiết dạng mảng sẽ được lắp trên tàu vào năm 2022.

Kể từ khi Chủ tịch Tập Cận Bình lên nắm quyền vào năm 2012, Bắc Kinh đã đầu tư rất nhiều vào nghiên cứu biển với mục tiêu "phục hưng" đất nước. Bắc Kinh luôn nói rằng các nghiên cứu hàng hải sẽ phục vụ lợi ích cộng đồng, song các nước ven Biển Đông nghi ngờ điều này. Trung Quốc đơn phương vẽ ra cái gọi là "đường 9 đoạn" nhằm nêu yêu sách chủ quyền phi lý với phần lớn diện tích Biển Đông. Trung Quốc còn chiếm đóng trái phép nhiều thực thể thuộc hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa của Việt Nam.

Trao đổi với VnExpress, Phó đô đốc Yoji Koda, cựu tư lệnh Hạm đội Phòng vệ thuộc Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản, nói rằng không thể tin tưởng vào các tuyên bố của Trung Quốc. "Đây là chiến thuật của Trung Quốc đã đánh lừa nhiều quốc gia trong quá khứ", ông nói.

"Chính phủ và quân đội Trung Quốc có thể tích hợp tất cả hoạt động do các tổ chức của nước này thực hiện. Các hoạt động hàng hải hay hải dương học cũng không phải là ngoại lệ", phó đô đốc bình luận. "Trung Quốc sẽ sử dụng tất cả dữ liệu tàu Đại học Tôn Trung Sơn thu thập được cho các mục đích khác, bao gồm cả quân sự và khai thác dưới đáy biển".

Đầu tháng 7/2019, tàu Địa chất Hải dương 8 cùng các tàu hộ tống của Trung Quốc đã xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) và thềm lục địa Việt Nam ở phía nam Biển Đông. Cuối tháng 10/2019, nhóm tàu này mới rời đi.

Tháng 4/2020, Marine Traffic, trang web theo dõi hoạt động của tàu thuyền trên thế giới, cho biết Bắc Kinh lại điều tàu khảo sát Hải Dương Địa chất 8 đi vào EEZ của Việt Nam. Sau đó, nó vào EEZ của Malaysia và bám sát tàu khoan Malaysia. Tháng 6/2020, trang tin Benar News của Philippines dẫn dữ liệu theo dõi tàu thuyền cho biết tàu Hải dương Địa chất 4 của Trung Quốc đi vào EEZ của Việt Nam, có thời điểm cách bờ biển Việt Nam chỉ 200 hải lý và cách đảo Phú Quý của Việt Nam khoảng 182 hải lý.

"Nhìn chung các tàu nghiên cứu của Trung Quốc đóng vai trò lớn trong ý đồ mở rộng kiểm soát của Trung Quốc ở Biển Đông, bằng cách ngang nhiên hoạt động trong vùng biển của các nước láng giềng", Greg Poling, giám đốc Sáng kiến Minh bạch Hàng hải châu Á tại Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở Mỹ, bình luận.

Tuy nhiên, đánh giá về khả năng tàu Đại học Tôn Trung Sơn tạo ra căng thẳng mới trong khu vực, Poling nói: "Tôi không cho rằng một con tàu đơn lẻ sẽ tạo ra khác biệt lớn".

Khu vực Biển Đông. Đồ họa: CSIS.

Sau khi truyền thông Trung Quốc đưa tin về kế hoạch triển khai tàu nghiên cứu Đại học Tôn Trung Sơn đến Hoàng Sa, phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Việt Nam đã khẳng định đây là hành vi xâm phạm chủ quyền Việt Nam. "Mọi hoạt động thăm dò, khảo sát và nghiên cứu khoa học tại quần đảo Hoàng Sa mà không được sự cho phép của Việt Nam là xâm phạm chủ quyền và các quyền liên quan của Việt Nam, bất hợp pháp và vô giá trị", người phát ngôn Lê Thị Thu Hằng nhấn mạnh.

Bình luận về cách Việt Nam có thể phản ứng khi Trung Quốc thực hiện kế hoạch điều tàu, Carl Thayer, giáo sư danh dự tại Đại học New South Wales của Australia, cho rằng sự lên tiếng phản đối của Việt Nam là cần thiết. Việt Nam có thể gửi một bản ghi nhớ, công hàm thường hoặc công hàm ngoại giao cho Đại sứ quán Trung Quốc tại Hà Nội. Nếu vấn đề được coi là rất nghiêm trọng, Đại sứ Việt Nam tại Bắc Kinh có thể gửi đơn phản đối chính thức với Bộ Ngoại giao Trung Quốc.

"Nếu Việt Nam im lặng, sau này Trung Quốc có thể lập luận rằng Việt Nam đã chấp nhận các yêu sách của họ ở Biển Đông, bao gồm cả chủ quyền với Hoàng Sa", ông nói.

Phương Vũ


Tin mới nhất

Iran bị cáo buộc bắt tàu nước ngoài

VnExpress 30 phút trước

Các nguồn tin hàng hải cho biết lực lượng Iran bắt tàu hàng treo cờ Panama ngoài khơi UAE, trong khi Tehran bác bỏ liên hệ tới sự việc.

Quảng Ninh cấm tắm biển

VnExpress 1 giờ trước

Các bãi tắm công cộng, dịch vụ văn hóa, thể thao… trên địa bàn Quảng Ninh tạm dừng hoạt động, từ 12h ngày 4/8.

Điều tra phát hiện Thống đốc New York quấy rối tình dục nhiều người

VnExpress 1 giờ trước

Thống đốc New York Andrew Cuomo bị phát hiện quấy rối tình dục nhiều phụ nữ sau cuộc điều tra được tiến hành vì loạt phụ nữ tố cáo ông.

Cuộc hồi hương 2.000 km

VnExpress 1 giờ trước

Không biết đường, cả nhà Giàng Đỗ Chai cứ chạy xe máy theo biển chỉ dẫn, thẳng "đường cái to to" từ Lâm Đồng về Lào Cai tránh dịch.

Sĩ quan bị đâm chết, Lầu Năm Góc phong toả

VnExpress 1 giờ trước

Lầu Năm Góc thông báo đóng cửa trụ sở sau khi một sĩ quan thiệt mạng tại khu trung chuyển vận tải công cộng của cơ quan này.

Xác định người Việt bị đánh, đạp xuống sông chết ở Nhật

VnExpress 1 giờ trước

Cảnh sát tỉnh Osaka cho biết nam thanh niên bị đánh và đạp xuống sông tử vong là công dân Việt Nam 22 tuổi.

Kim Jong-un dán băng y tế sau đầu

VnExpress 2 giờ trước

Lãnh đạo Triều Tiên xuất hiện trước công chúng với một miếng băng y tế dán phía trên gáy, làm dấy lên nghi vấn về sức khỏe của ông.

Đánh bom, đấu súng ở thủ đô Afghanistan

VnExpress 2 giờ trước

Vụ đánh bom xe và tấn công bằng súng ở Kabul, nhắm vào Bộ trưởng Quốc phòng và các nghị sĩ Afghanistan, khiến 4 người chết, 20 người bị thương.

Chính phủ giữ nguyên cơ cấu 22 bộ, ngành

VnExpress 1 tuần trước

Chính phủ đề nghị cơ cấu tổ chức nhiệm kỳ 2021 - 2026 giữ ổn định như khoá XIV với 18 Bộ và 4 cơ quan ngang Bộ.