Nguy cơ xuất hiện thế hệ 'bánh mì kẹp'

VnExpress 29-06-2022

Già hóa dân số nhanh trong khi bao phủ BHXH chậm có thể khiến một thế hệ người Việt thành "bánh mì kẹp", vừa nuôi con, vừa chăm bố mẹ không có lương hưu.

Tại hội thảo về vấn đề an sinh xã hội ngày 29/6 ở Hà Nội, ông Andre Gama, chuyên gia Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), đánh giá dân số Việt Nam đang già hóa nhanh chóng, số người cao tuổi sẽ tăng trong những thập kỷ tới, chiếm tỷ lệ lớn. Thống kê năm 2021 Việt Nam có hơn 8 triệu người trên 65 tuổi, chiếm 8,3% dân số và dự kiến năm 2036 sẽ lên 15,5 triệu người, chiếm 14,1%.

Các cụ già làng Mễ Trì (Hà Nội) làm cốm. Ảnh: Ngọc Thành

Già hóa nhanh đặt áp lực lớn lên thế hệ lao động trẻ hơn mà chuyên gia gọi là "bánh mì kẹp". Thuật ngữ này chỉ những lao động tuổi trung niên (40-50 tuổi), vừa có trách nhiệm phụng dưỡng cha mẹ già vừa nuôi con và lo cho chính mình.

Do gánh nhiều trọng trách, thế hệ "bánh mì kẹp" sẽ khó đảm bảo năng suất lao động, mất đi cơ hội thăng tiến, tích lũy, đảm bảo thu nhập lúc về già. Và vòng luẩn quẩn sẽ lặp lại - trẻ không có tích lũy, già nghèo khó, bệnh tật. Đất nước chịu áp lực lớn về chi phí y tế, an sinh xã hội.

"Nếu không có những cải cách mạnh mẽ về an sinh xã hội, nâng diện bao phủ BHXH thì tương lai có tỷ lệ lớn người cao tuổi không được hưởng bất cứ chế độ hưu trí nào, đặt gánh nặng lên vai con cái họ", ông Andre Gama khuyến cáo.

Để giải phóng cho nhóm lao động tuổi trung niên khỏi áp lực phụng dưỡng cha mẹ già, đảm bảo năng suất lao động của xã hội, theo ông Andre Gama, nhà nước cần giảm độ tuổi hưởng trợ cấp xã hội so với 80 tuổi hiện hành, địa phương tùy vào điều kiện mà nâng trợ cấp để tăng bao phủ an sinh. Tỷ lệ chi 0,15% GDP cho trợ cấp xã hội năm 2020 của Việt Nam được đánh giá rất thấp so với các nước.

Ông Nuno Cunha, chuyên gia an sinh xã hội ILO, cho rằng cơ quan chuyên môn cần thiết kế chính sách khoa học để thu hút lao động tham gia BHXH. Hệ thống càng minh bạch thông tin càng tốt; đặc biệt là khâu quản lý dữ liệu, có mã số định danh của một người để biết họ đóng thuế, tham gia BHXH thế nào...

Kinh nghiệm quốc tế chỉ ra BHXH tự nguyện không thể bao phủ an sinh xã hội nên BHXH bắt buộc vẫn là chìa khóa để "không ai bị bỏ lại phía sau". Ngoài ra, theo các chuyên gia, Việt Nam cần nâng cao năng suất lao động khi dân số chuyển sang già hóa; đầu tư cho lao động trẻ để cạnh tranh với nền kinh tế khác.

Việt Nam hiện còn hơn 9 triệu người sau tuổi nghỉ hưu chưa được hưởng hưu trí hay trợ cấp xã hội. Nguồn thu nhập của người già Việt Nam phần lớn vẫn từ hỗ trợ của con cái, tới 38%; 29% từ tiếp tục làm việc, chỉ 15% hưởng hưu trí và 10% nhận trợ cấp xã hội.

Hồng Chiêu


Tin mới nhất

Bộ trưởng Nhật viếng đền chiến tranh gây tranh cãi

VnExpress 36 phút trước

Tân Bộ trưởng Công nghiệp Nhật Bản là thành viên đầu tiên trong nội các Thủ tướng Kishida đến viếng ngôi đền Yasukuni.

Nỗi đau đầu của những người trúng số độc đắc

VnExpress 1 giờ trước

Mỹ - Sau khi Dave và Erica Harrig trúng độc đắc hơn 61 triệu USD, gia đình nhận được rất nhiều lá thư từ những người lạ muốn xin họ giúp đỡ tài chính.

Ukraine công bố video bắn cháy xe tăng Nga

VnExpress 2 giờ trước

Cơ quan Biên phòng Ukraine chia sẻ video xe tăng Nga bốc cháy dữ dội sau khi bị lực lượng này phục kích và tấn công.

Đức giới hạn nhiệt độ máy sưởi

VnExpress 3 giờ trước

Đức sẽ hạn chế nhiệt độ máy sưởi trong các tòa nhà công cộng vào mùa đông để tiết kiệm khí đốt khi Nga giảm nguồn cung.

Tổng thống Mexico hứng chỉ trích vì vụ hải quân hộ tống linh vật thể thao

VnExpress 4 giờ trước

Tổng thống Mexico Obrador hứng chỉ trích về vụ trực thăng hải quân nước này được dùng để chở linh vật đội bóng chày quê nhà của ông.

Tây Ban Nha nêu khung thời gian mở ống dẫn khí đốt mới

VnExpress 6 giờ trước

Tây Ban Nha nói có thể hoàn thành đường ống sang Pháp trong 9 tháng, sau khi Đức nêu ý tưởng giúp châu Âu giảm phụ thuộc năng lượng Nga.

Ba mẹ con mắc kẹt trong căn nhà cháy

VnExpress 6 giờ trước

Ninh Thuận - Người mẹ và hai con nhỏ mắc kẹt trong căn nhà cháy lớn ở TP Phan Rang – Tháp Chàm, lực lượng cứu hộ đang ứng cứu, trưa 13/8.

Những lần ông Trump bất cẩn với thông tin mật

VnExpress 7 giờ trước

Cựu tổng thống Donald Trump từng vài lần để lộ thông tin mật về Iran hay IS trong thời gian đương nhiệm, khiến cộng đồng tình báo Mỹ lo ngại.

Thổ Nhĩ Kỳ muốn Phần Lan, Thụy Điển dẫn độ 33 nghi phạm

VnExpress 1 tháng trước

Ankara muốn Phần Lan và Thụy Điển dẫn độ 33 nghi phạm "khủng bố" theo thỏa thuận mở đường cho hai nước Bắc Âu gia nhập NATO.

Tin tổng hợp

Djokovic thêm hy vọng dự Mỹ Mở rộng

4 phút trước

Mỹ - Chính phủ Mỹ ngày 12/8 nới lỏng một số biện pháp hạn chế người chưa tiêm phòng Covid-19, mở ra hy vọng nhập cảnh cho Novak Djokovic.

Kyrgios đứt mạch thắng

44 phút trước