Đại đội từng tử thủ trước 3.000 phiến quân

VnExpress 29-07-2021

158 lính gìn giữ hòa bình Ireland từng kiên cường chiến đấu với phiến quân Cộng hòa Congo đông gấp gần 20 lần suốt 5 ngày vào năm 1961.

Quân đội Ireland cử lực lượng tới Cộng hòa Congo làm nhiệm vụ gìn giữ hòa bình của Liên Hợp Quốc, trong bối cảnh làn sóng bạo lực càn quét quốc gia Trung Phi này trong những ngày đầu sau khi giành độc lập từ Bỉ tháng 6/1960.

Cộng hòa Congo rất giàu tài nguyên thiên nhiên, nhưng phần lớn tập trung tại vùng Katanga ở phía đông nam. Tin rằng có thể tập hợp liên minh giữa lực lượng vũ trang địa phương Katanga và lính đánh thuê châu Âu, chính trị gia kiêm doanh nhân Moise Tshombe đã kêu gọi Katanga ly khai khỏi Cộng hòa Congo.

Lính gìn giữ hòa bình Ireland triển khai ở Cộng hòa Congo năm 1960. Ảnh: Wikipedia.

Bất ổn chính trị và xung đột sắc tộc ở Cộng hòa Congo bất ngờ bùng phát thành nội chiến toàn diện, khiến Liên Hợp Quốc quyết định triển khai lực lượng gìn giữ hòa bình tới nước này. Sau đợt triển khai quân đầu tiên, lãnh đạo Cộng hòa Congo tiếp tục yêu cầu chi viện và binh sĩ Ireland được điều động.

Đơn vị gìn giữ hòa bình được triển khai đến Katanga là Đại đội A thuộc Tiểu đoàn bộ binh số 35 Ireland, gồm 158 binh sĩ chưa có kinh nghiệm chiến đấu, được trang bị phần lớn vũ khí sót lại từ Thế chiến II như súng máy Vicker, cối 60 mm, súng chống tăng và súng máy hạng nhẹ Bren.

Họ còn có một xe tải và hai xe jeep, trong khi liên lạc vô tuyến không thông suốt. Với khí tài như vậy, họ không đủ hỏa lực để chống lại lực lượng phiến quân với 3.000 tay súng được máy bay và pháo binh yểm trợ.

Tình hình chính trị ở Katanga liên tục xấu đi, trong khi dân địa phương cũng phản đối sự hiện diện của lính Ireland. Thiếu tá Pat Quinlan, đại đội trưởng Đại đội A, lường trước nguy cơ và lệnh cho binh sĩ đào hào sâu 1,5 m, tích trữ nước và luôn mang theo vũ khí tại khu tổ hợp Jadotville, vốn là các tòa nhà bị bỏ hoang được trưng dụng làm nơi đóng quân.

Ngày 13/9, nhóm phiến quân Katanga bắt đầu tấn công Đại đội A. Sáng hôm đó, phần lớn binh sĩ đều tập trung làm lễ sáng chủ nhật, trong khi trung sĩ John Monahan vừa cạo râu xong và phát hiện phiến quân Katangan cùng lính đánh thuê đang tiến về phía họ.

Monahan vội lao đến khẩu súng máy gần nhất và nhanh chóng khai hỏa, đồng thời báo động cho đồng đội.

Trong lúc đưa vũ khí chủ lực vào tác chiến, lính Ireland bị bất ngờ bởi một loạt đạn cối của đối phương và nhận ra mình bị áp đảo về hỏa lực. Không lâu sau đó, họ phát hiện đối phương có ít nhất 3.000 tay súng, gấp gần 20 lần so với lực lượng phòng thủ tại Jadotville.

Đại đội A bị tấn công bằng cối và súng máy hạng nặng, trong khi một máy bay huấn luyện Fouga CM.170 Magister quần thảo trên đầu. Chính phi cơ này đã thả bom phá hủy phương tiện và tòa nhà binh sĩ Ireland đồn trú. "Khi đạn pháo dội xuống, tôi chỉ nghĩ chuyện quái gì đang xảy ra vậy. Chúng tôi là những người gìn giữ hòa bình, giờ tất cả sẽ bị giết", binh sĩ Carey hồi tưởng.

Chuyên viên điện đài thuộc Đại đội A tại Cộng hòa Congo năm 1960. Ảnh: Wikipedia.

Đại đội trưởng Quinlan đã ra lệnh tích trữ nước sạch trước cuộc tấn công, nhưng cuộc giao tranh kéo dài nhiều ngày khiến họ cạn dần nguồn nước uống và đạn dược. Đối phương đã giành quyền kiểm soát một con sông gần đó, cắt đứt mọi đường tiếp tế.

Mỗi đợt tấn công thường có 600 tay súng được yểm trợ bởi cối 81 mm và pháo dã chiến 75 mm. Trung đội cối 60 mm của phía Ireland vô hiệu hóa phần lớn trận địa hỏa lực đối phương, phá hủy nhiều khẩu cối và pháo 75 mm.

Khoảng 500 lính gìn giữ hòa bình Ireland và Thụy Điển, cùng lực lượng Gurkha của Ấn Độ triển khai gần Katanga nhiều lần tìm cách tiếp cận giải vây cho Đại đội A. Tuy nhiên, các đơn vị lính đánh thuê, với nòng cốt là cựu binh Pháp, Đức, Bỉ và Nam Phi từng trải qua Chiến tranh Algeria, đã chặn đứng nỗ lực này.

Phiến quân Katanga liên tục bị đẩy lùi, nhưng vẫn tiến gần hơn đến các vị trí của lính Ireland. "Cho đến ngày nay, tôi không biết chúng tôi đã làm điều đó như thế nào, nhưng Quinlan là một nhà chiến thuật bậc thầy", binh sĩ tên Gorman nói.

Một phi công người Na Uy dũng cảm lái trực thăng đến hồ nước gần đó để lấy nước tiếp tế cho Đại đội A, nhưng nước ở đây đã bị ô nhiễm và không thể sử dụng. Đây là nỗ lực cuối cùng của Liên Hợp Quốc nhằm cứu giúp nhóm binh sĩ Ireland.

Từ ngày 13-17/9, binh sĩ Ireland hứng chịu các cuộc tấn công ác liệt với khả năng đáp trả hạn chế. Tuy nhiên, họ vẫn khiến đối phương tổn thất nặng với 300 tay súng bị tiêu diệt, trong khi chỉ có 5 lính Ireland bị thương.

Sau 5 ngày cầm cự, Đại đội A đầu hàng phiến quân sau khi cạn kiệt nước và đạn dược. Họ bị bắt làm con tin và trở thành quân bài để phiến quân Katanga mặc cả với Liên Hợp Quốc nhằm giành độc lập. Tuy nhiên, toàn bộ 158 binh sĩ Ireland được thả chỉ sau 5 tuần.

Các binh sĩ Đại đội A bị coi là những kẻ hèn nhát trong suốt hàng chục năm sau, nhưng bộ phim "Cuộc vây hãm Jadotville" năm 2016 về trận đánh này đã giúp làm sáng tỏ quá trình chiến đấu của họ. Chính phủ Ireland cũng đồng ý trao bằng khen cùng huân chương cho tập thể và các cá nhân Đại đội A.

Duy Sơn (Theo WATM)

Từ khoá: ireland congo tử thủ

Tin mới nhất

19 nhà máy 'kêu cứu' vì không thể quay lại sản xuất

VnExpress 2 giờ trước

Nhiều nhà máy với gần 70.000 lao động ở Tiền Giang không thể quay lại sản xuất do chính quyền tỉnh vẫn bắt thực hiện “3 tại chỗ” hoặc “một cung đường, 2 điểm đến”.

Triển lãm 250 tác phẩm 'Vì một Việt Nam tất thắng'

VnExpress 2 giờ trước

Hà Nội - 250 tác phẩm gồm tranh, thư tay, thơ của các em nhỏ tham gia “Vì một Việt Nam tất thắng” được trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, từ 30/10.

Giải pháp phát triển 10 khu đô thị dọc Metro Số 1

VnExpress 2 giờ trước

TP HCM - Theo các chuyên gia, hạ tầng gi​ao thông đồng bộ với các đô thị quanh tuyến Metro Số 1 giúp thành phố giảm kẹt xe, tạo môi trường sống tiện nghi cho người dân.

Giới trẻ Hàn Quốc chuộng nói chêm tiếng Anh

VnExpress 3 giờ trước

Vì muốn biết thêm về công việc con làm, bà Cho Mi-hak, 66 tuổi, lén nhìn điện thoại của con và giật mình khi không thể hiểu được từ nào.

Hàng không bỏ quy định hành khách phải tiêm vaccine

VnExpress 4 giờ trước

Từ 21/10, Bộ Giao thông Vận tải mở lại toàn bộ chặng bay trên cả nước, hành khách và trẻ em đi cùng không cần tiêm đủ liều vaccine như trước.

Mỹ công bố kế hoạch tiêm vaccine cho trẻ 5-11 tuổi

VnExpress 4 giờ trước

Nhà Trắng công bố kế hoạch đảm bảo đủ liều vaccine Pfizer cho 28 triệu trẻ từ 5-11 tuổi, trong khi chờ FDA phê duyệt tiêm chủng.

Xe giường nằm cháy trơ khung

VnExpress 5 giờ trước

TP HCM - Phát hiện cháy ở cabin, tài xế tấp xe vào lề đường ở phường An Khánh, TP Thủ Đức, thoát thân trước khi lửa bao trùm toàn bộ ôtô, tối 20/10.

Cuộc thi hoa hậu Pháp bị kiện

VnExpress 5 giờ trước

Cuộc thi hoa hậu Pháp bị nhóm hoạt động nữ quyền kiện vì yêu cầu tất cả thí sinh phải cao trên 1m65, chưa kết hôn và không có con.

Covid 24h: TP HCM tính giãn cách tiếp, Hà Nội dùng phiếu đi chợ

VnExpress 2 tháng trước

TP HCM tính toán phương án kéo dài giãn cách thêm 1-2 tuần để dập dịch; trong khi đó nhiều phường ở Hà Nội bắt đầu phát phiếu đi chợ để hạn chế tập trung đông người.