Con sông từng cứu thủ đô Ukraine

VnExpress 1 tuần trước

Sông Iprin từng biến một phần cửa ngõ Kiev thành bãi lầy ngập nước, ngăn đà tiến của lực lượng Nga và được ví như "anh hùng" bảo vệ thủ đô Ukraine.

Một ngày sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự đặc biệt hôm 24/2, quân đội Ukraine quyết định phá con đập trên sông Iprin ở ngoại ô Kiev. Chiến thuật "tiêu thổ" này đã biến làng Demydiv án ngữ tuyến đường P02 từ phía bắc hướng đến thủ đô Kiev thành một vùng đầm lầy khổng lồ, cản đà tiến của lực lượng Nga.

Quân đội Nga cuối tháng 3 rút khỏi ngoại ô Kiev mà chưa từng vượt qua được bãi lầy này, trong khi những mũi tiến công khác bị lực lượng Ukraine chặn đứng. Volodymyr Boreyko, nhà sinh thái học địa phương, đã đề nghị trao danh hiệu "Dòng sông Anh hùng" cho Iprin, vì vai trò của nó trong bảo vệ thủ đô Kiev trong 1.000 năm qua.

Lưu vực đất ngập nước mới được phục hồi ở Demydiv, Ukraine. Ảnh: Guardian.

Sông Iprin đã nhiều lần bảo vệ Kiev khỏi các cuộc tấn công của người Polovtsia và Pecheneg cách đây 1.000 năm. Con sông dài 162 km này có bãi bồi lớn và lầy lội đến mức kỵ binh đối phương không thể vượt qua.

Bohdan Prots, giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Bảo tồn Thiên nhiên tại Ukraine, cho biết vùng bãi bồi Iprin từng là khu vực đa dạng sinh học với nhiều đầm lầy, thảm sậy dày và cồn cát dọc bờ sông.

"Vùng nước này từng sâu 5 mét, là nơi sinh sống của nhiều cá thể cá da trơn, cá tầm khổng lồ, cũng như các loài chim nước và chim săn mồi như đại bàng đuôi trắng", ông Prots nói.

Tuy nhiên, đến thập niên 1960, Liên Xô bắt đầu xây dựng các đập ngăn nước dọc sông Irpin và Dnipro, biến bãi bồi thành một vùng đất khô ráo có diện tích hơn 13.000 hecta.

Lưu vực sông Irpin ngập lụt do chiến thuật tiêu thổ. Video: Guardian.

Trước khi chiến sự nổ ra, khu đất này từng được quy hoạch để phát triển hạ tầng nhà ở. Tuy nhiên, chiến thuật "tiêu thổ" đã biến vùng đất thành bãi bồi ngập nước trở lại.

"Nếu lực lượng Nga tấn công muộn hơn 1-2 năm, sông Iprin sẽ không còn khả năng bảo vệ thủ đô, do toàn bộ bãi bồi của nó sẽ bị bê tông hóa và không chướng ngại vật nào còn có thể cản bước xe tăng đối phương", Boreyko nói.

Nhà sinh thái học này cho rằng chính quyền Kiev nên hủy các dự án xây dựng nhà ở tại đây, bởi không có gì đảm bảo Kiev sẽ không bị tấn công trong tương lai.

Sông Iprin (màu xanh) chảy qua thủ đô Kiev của Ukraine. Đồ họa: NY Times.

Theo ông Prots, hệ thống đập của Liên Xô trên sông đã tác động thảm khốc lên hệ sinh thái khu vực, nhiều phụ lưu sông Iprin từng hoạt động mạnh tại nơi đây.

"Không thể phục hồi các vùng đầm lầy như vậy. Sự can thiệp của hệ thống đập làm giảm thể tích và vận tốc chảy của dòng nước, khiến tảo phát triển quá mức gây thiếu hụt oxy, ảnh hưởng nặng đến các loài cá lớn", ông Ports cho biết. "Tuy nhiên, nước quay trở lại không có nghĩa là hệ sinh thái giàu có khi xưa quay trở lại, mà cần nhiều năm để cải thiện".

"Vùng đất này đã giúp Ukraine bảo vệ thủ đô, song chính quyền sẽ sớm đối mặt với áp lực phải hút cạn nước từ đó", Prots nói. "Bạn có thể tưởng tượng sẽ có bao nhiêu nghìn tỷ con muỗi xuất hiện vào mùa hè không?".

Bãi bồi sông Iprin trước (bên trái) và sau khi bị ngập nước. Ảnh: Guardian.

Prots cho rằng chính quyền địa phương sẽ phải xây lại đập Irpin trong tương lai, song sẽ mất một thời gian trước khi bắt đầu bất kỳ nỗ lực tái thiết nào, trong bối cảnh chiến sự diễn biến phức tạp và khu vực Kiev vẫn còn rải rác bom mìn.

Thủ tướng Đức Olaf Scholz hôm 11/5 cũng cảnh báo vật liệu nổ sót lại sau chiến sự tại các thành phố có thể khiến Ukraine phải hứng chịu hậu quả trong 100 năm tới.

Trong khi đó, Alexey Vasilyuk, nhà sinh vật học, chủ tịch của Nhóm Bảo tồn Thiên nhiên Ukraina (UNCG), bày tỏ hy vọng vùng bãi bồi ngập tại lưu vực Irpin sẽ được giữ như hiện nay. "Đây có thể là nơi sinh sản thích hợp cho những loài chim nước quý hiếm, các loài cá đã suy giảm số lượng nghiêm trọng trong nhiều thập kỷ qua", ông Vasilyuk cho biết.

Tuy nhiên, ông cũng cảnh báo hệ sinh thái ở lưu vực sông Irpin đã trong tình trạng tồi tề trước khi đập bị phá.

"Trước khi chiến sự nổ ra, thuốc trừ sâu và phân bón đã ảnh hưởng nặng nề với khu vực này", Vasilyuk nhận định. "Ngoài ra, còn rất nhiều xác xe tăng và thiết bị quân sự đang nằm ngập dưới nước. Hóa chất, dầu từ các thùng nhiên liệu kết hợp với các bãi rác dưới nước sẽ là nguy cơ ô nhiễm lớn".

Đức Trung (Theo Guardian)


Tin mới nhất

Ông Nguyễn Văn Quảng làm Trưởng ban chỉ đạo chống tham nhũng của Đà Nẵng

VnExpress 2 giờ trước

Ngày 21/5, Ban Chỉ đạo Thành ủy về phòng chống tham nhũng, tiêu cực Đà Nẵng được thành lập với người đứng đầu là Bí thư Nguyễn Văn Quảng.

Đoàn Mỹ bỏ ra ngoài khi đại diện Nga phát biểu tại APEC

VnExpress 2 giờ trước

Đại biểu Mỹ cùng một số nước bỏ ra ngoài khi đại diện Nga phát biểu trong cuộc họp của các bộ trưởng thương mại APEC, nhằm phản đối chiến sự ở Ukraine.

Thủ tướng Australia thất cử

VnExpress 3 giờ trước

Thủ tướng Australia Scott Morrison thừa nhận thất cử, sau khi kết quả kiểm phiếu sơ bộ cho thấy đảng của ông thất bại trước Công đảng.

Giám đốc CDC Hà Giang bị khai trừ Đảng

VnExpress 3 giờ trước

Hà Giang - Ủy ban Kiểm tra Tỉnh ủy khai trừ khỏi Đảng với ông Nguyễn Trần Tuấn, Bí thư Đảng ủy, Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC).

Những người không dám rời ga tàu điện ngầm Kharkov

VnExpress 3 giờ trước

Ukraine - Khoảng 200 người vẫn sống dưới hệ thống ga tàu điện ngầm Kharkov vì sợ pháo kích dù Nga đã rút quân khỏi thành phố này.

Nghiên cứu làm đường sắt tuyến TP HCM - Cần Thơ - Cà Mau

VnExpress 4 giờ trước

Thủ tướng cho rằng Cần Thơ là đầu mối quan trọng về giao thông nội vùng và liên vận quốc tế nên cần nghiên cứu xây đường sắt từ đây đến TP HCM và Cà Mau.

Tổng thống Ukraine: Chỉ ngoại giao mới chấm dứt được chiến sự

VnExpress 5 giờ trước

Tổng thống Ukraine Zelensky khẳng định xung đột ở nước này chỉ có thể giải quyết thông qua ngoại giao trong bối cảnh đàm phán với Nga đang bế tắc.

Thi thể hai mẹ con trên sông

VnExpress 5 giờ trước

Nghệ An - Gần một ngày sau khời nhà, thi thể chị Võ Thị Sáu (42 tuổi) và con trai được phát hiện trên sông, cách nhà gần 10 km.

Vùng ly khai Gruzia sẽ trưng cầu dân ý về sáp nhập Nga

VnExpress 1 tuần trước

Lãnh đạo Nam Ossetia, vùng ly khai ở Gruzia, ký sắc lệnh tổ chức trưng cầu dân ý về sáp nhập Nga vào tháng 7.